Z racji pewnego zamieszania wokół nowych przepisów, które obowiązują od 1 stycznia 2021, postanowiłem w skrócie opisać jakie należy spełnić wymagania aby móc wykonywać loty modelami w zgodzie z prawem. Niestosowanie się do przepisów może skończyć się karami finansowymi, czy nawet pozbawieniem wolności, dlatego warto zapoznać się z wszystkimi zasadami. 

(Muszę zaznaczyć, że nie jestem prawnikiem, ten artykuł to jedynie moje streszczenie informacji zamieszczonych na stronach ULC i EASA. Każdy modelarz powinien we własnym zakresie zapoznać się z przepisami i ich przestrzegać!)

Zacznijmy od nazewnictwa. Każdy zdalnie sterowany model latający w świetle przepisów jest Bezzałogowym Statkiem Powietrznym (BSP), czyli tak zwanym ‘dronem’. Nie ważne czy jest to szybowiec, samolot, śmigłowiec, paralotnia, multikopter, wiatrakowiec, latająca kosiarka…. wszystko jest BSP i należy stosować wszystkie przepisy odnoszące się do BSP. Jeśli dany model waży mniej niż 250g i nie jest wyposażony w kamerę to przepisy pozwalają na wykonywanie lotów bez ograniczeń, a także bez rejestracji pilota, jednak wszystko cięższe od 250g, lub z zamontowaną kamerą, czy aparatem wymaga spełnienia kilku ważnych wymogów.

Jakie należy spełnić wymagania aby móc latać? 

Każdy pilot musi zarejestrować się na stronie: 

https://drony.ulc.gov.pl/register

Pilot musi mieć ukończone 16 lat. Jeśli nie ma 18 lat to dodatkowo musi posiadać zgodę prawnego opiekuna (dostępna na stronie ULC).

Po zarejestrowaniu się, nadany zostanie numer operatora oraz wygenerowane zostanie potwierdzenie rejestracji w formacie PDF. Warto je wydrukować lub pobrać na telefon, bo musimy je mieć przy sobie przy każdym locie. Dodatkowo numer operatora przyda się w dalszej części artykułu.

Po poprawnym utworzeniu konta operatora będziemy mogli utworzyć konto pilota. Tam należy przejść przez szkolenie online dla klas otwartych A1/A3. Szkolenie oraz egzamin na jego końcu są darmowe i można je dowolnie powtarzać. Wszystkie informacje wymagane na egzaminie pojawiają się w szkoleniu dlatego warto poświęcić czas i przeczytać wszystko dokładnie. Egzamin online to pytania jednokrotnego wyboru. Po zdanym egzaminie wygenerowany zostanie certyfikat w formacie PDF, który jest kolejnym dokumentem jaki należy mieć przy sobie w razie kontroli (wydrukowany, lub w wersji elektronicznej). Cała procedura trwa około 30-45 min.

Kiedy otrzymamy już wszystkie wymagane uprawnienia, należy oznaczyć każdy model swoim numerem operatora. (numer który otrzymaliśmy przy rejestracji)

Numer musi być czytelny oraz znajdować się w widocznym miejscu. Może to być naklejka, napis markerem, czy farbą. 

Co można, a czego nie można?

Uprawnienia A1/A3 pozwalają na loty modelami o masie nieprzekraczającej 25kg w określonych klasach:

 Modele do 900g (klasa otwarta A1)

  • lot w zasięgu wzroku, 
  • max 120m nad poziomem gruntu,
  • dopuszcza się przelot nad osobami postronnymi, ale nie nad zgromadzeniami ludzi
  • lot musi zostać zgłoszony w aplikacji DroneRadar (https://droneradar.eu/

 Modele od 900g do 25kg (klasa otwarta A3)

  • lot w zasięgu wzroku, 
  • max 120m nad poziomem gruntu,
  • loty należy odbywać w odległości minimum 150 m od ludzi i zabudowań
  • lot musi zostać zgłoszony w aplikacji DroneRadar (https://droneradar.eu/

O co chodzi ze zgłoszeniem lotu? 

Każdy lot musi zostać zgłoszony do systemu UTM Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. Aby to ułatwić powstała aplikacja DroneRadar. Aplikacja jest darmowa i działa na systemach Android i iOS. Na stronie https://droneradar.eu/ dokładnie opisano jak korzystać z tej aplikacji i polecam przeczytać informacje tam zawarte. 

Należy jednak uważać, bo zielona lampka i udany check-in nie powoduje, że lot jest w pełni zgodny z prawem. Jako pilot musimy wziąć pod uwagę strefy powietrzne (teraz zwane geograficznymi) w jakich się znajdujemy. 

Strefy geograficzne / powietrzne

Na pilocie ciąży odpowiedzialność za przestrzeganie warunków stref w jakich lata. Brzmi skomplikowanie, ale w rzeczywistości jest to proste i szybkie do sprawdzenia. 

Przed każdym lotem musimy odpalić aplikację DroneRadar, kiedy ustali ona naszą pozycję, lub zaznaczymy ręcznie w jakim miejscu wykonywany będzie lot, oraz po prawej stronie wybierzemy odpowiednie warunki (Klasa, wysokość lotu i masa modelu) możemy kliknąć ikonę “lampki” na górze ekranu.

Pojawi się zakładka dane lokacji w której znajdować się będą strefy w jakich się znajdujemy, lub komunikat “Brak lokalnych przestrzeni powietrznych”. Przy braku lokalnych stref nie musimy przejmować się dodatkowymi obostrzeniami, można wykonywać loty zgodnie z zasadami klasy otwartej.

Jeśli jednak znajdujemy się w jakiejś strefie należy się z nimi zapoznać. Po kliknięciu na wybraną strefę możemy przeczytać jakie warunki w niej panują oraz co możemy, a czego nie. Powinniśmy zapoznać się z każdym opisem i sprawdzić czy nasz lot nie okaże się łamaniem prawa.

Przykładowy opis strefy DRA-RH / ATZ dla lotniska EPJG w Jeleniej Górze

Z opisu wynika, że:

  • w promieniu do 1km od lotniska nie można latać niczym,
  • w promieniu od 1km do 6km od lotniska można latać jedynie modelami lżejszymi niż 900g i do maksymalnej wysokości 30m nad ziemią,
  • w promieniu od 6km do końca strefy ATZ można latać modelami do 25kg i do wysokości 100m nad ziemią,
  • jeśli chcemy latać niezgodnie z tymi zasadami należy otrzymać zgodę od zarządzającego (w tym przypadku Aeroklub Jeleniogórski) 

Co jeśli chcę latać bliżej ludzi, lub zabudowań? Co jeśli chcę latać wyżej niż 120m? Co jeśli chcę latać FPV?

Są na to 3 różne rozwiązania:

1. Należy przejść kurs i zdać egzamin na uprawnienia w klasie A2. Klasa otwarta A2 pozwala na loty modelami o masie do 4kg w zasięgu wzroku, w odległości 50m* od ludzi i zabudowań i do 120m wysokości. Kurs należy przejść online, następnie podejść do egzaminu przeprowadzanego przez uprawniony do tego podmiot. Koszt takiego egzaminu to ok 30zł. Aktualnie egzaminy przeprowadzane są przez platformy takie jak skype, czy zoom, w taki sposób aby egzaminator mógł obserwować co robi egzaminowany. Przed wykupieniem egzaminu warto sprawdzić czy podmiot rzeczywiście jest uprawniony do przeprowadzenia takiego egzaminu. Lista takich podmiotów znajduje się pod tym linkiem:

https://ulc.gov.pl/pl/drony/prowadzenie-szkolen/5358-wykaz-podmiotow-wyznaczonych

2. Należy otrzymać uprawnienia w klasie szczególnej. Wymagają one oddzielnego wniosku do ULC i spełnienia odpowiednich wymagań, ale z takimi uprawnieniami można latać FPV, wyżej, dalej, bliżej ludzi itp. Dokładne zasady lotów są wydawane dla danego operatora po decyzji ULC. Więcej:

https://ulc.gov.pl/pl/drony/kategoria-szczegolna

3. Należy być członkiem stowarzyszenia lub klubu modelarskiego zarejestrowanego w ULC i posiadającego odpowiednie zezwolenie.

O co chodzi z rejestracją klubów i stowarzyszeń?

Każdy klub i stowarzyszenie modelarskie do 1 stycznia 2023 mają obowiązek zarejestrowania się i otrzymania odpowiedniego zezwolenia od ULC. (do tego czasu mogą działać normalnie, jednak każdy pilot musi posiadać uprawnienia klasy A1/A3 i latać zgodnie z przepisami) 

Aby otrzymać zezwolenie należy złożyć odpowiedni wniosek, a następnie przejść proces weryfikacji. W takim zezwoleniu możemy się starać o wyłączenie lub ograniczenie pewnych przepisów pod warunkiem pozytywnej oceny ULC. 

Dokładny proces rejestracji oraz jakie dodatkowe uprawnienia może dać zezwolenie od ULC opiszę kiedy sami ten proces przetestujemy na własnej skórze. 

Jak mówiłem na początku nie jestem prawnikiem, a ten artykuł nie jest poradą prawną. Każdy jest odpowiedzialny za swoje działania i musi dołożyć wszelkich starań aby zapoznać się z aktualnymi przepisami. Aktualne i pewne informacje znajdują się na stronach:

https://ulc.gov.pl/pl/drony/

https://www.easa.europa.eu/domains/civil-drones-rpas

https://www.pansa.pl/

Jeśli w artykuł wkradł się błąd lub literówka proszę o kontakt mailowy. 

* w niektórych materiałach pojawia się wartość 30m